O ΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΥ

Πολύ λίγα γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα για τον Πέτρο Μελισσηνό και την τεκτονική του δραστηριότητα. Ελάχιστες ήταν οι βιβλιογραφικές αναφορές, με τις πιο αναλυτικές και αξιόπιστες να ανατρέχουν στον 19ο αιώνα στη Γερμανία. Ακόμα, όμως, οι γνώσεις μας για την προσωπικότητα του Μελισσηνού και την τεκτονική του δραστηριότητα παραμένουν αποσπασματικές και πηγάζουν κυρίως από δευτερογενείς πηγές. Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος ήταν η ανεύρεση ενός χειρογράφου στα αρχεία του Πολιτιστικού Τεκτονικού Κέντρου «Πρίγκηπας Φρειδερίκος» στη Χάγη. Το πλήρες κείμενο του χειρογράφου, το οποίο περιέχει αυτούσια τα τυπικά του Τύπου του Μελισσηνού, μεταφράστηκε στα ελληνικά, ενώ παράλληλα εξετάστηκε πρωτότυπο υλικό, κυρίως αλληλογραφία και έγγραφα τα οποία φυλάσσονται στα ρωσικά κρατικά αρχεία, αλλά και στα αρχεία ευρωπαϊκών Μεγάλων Στοών, προκειμένου να καταδειχθεί η σημαντική συμβολή του Μελισσηνού στη δημιουργία ενός εσωτερικού ιλλουμινιστικού κύκλου στην Αγία Πετρούπολη στα μέσα της δεκαετίας του 1760.
Η μελέτη παρέχει μία αναλυτική θεώρηση της κοινωνικής και τεκτονικής εξέλιξης της προσωπικότητας του Μελισσηνού σε μια περίοδο, κατά την οποία ο Ρωσικός Τεκτονισμός έφτασε στο ανώτατο σημείο του και πριν οι Στοές αναστείλουν τη λειτουργία τους τη δεκαετία του 1790. Ασχολείται, επίσης, με τον πρώιμο Τεκτονισμό στη Ρωσία, ο οποίος αναπτύχθηκε ως ένα αυτοτελές και αυτόφωτο πνευματικό κίνημα, αλλά και ως αντίδραση της κοινωνίας, λόγω της έλλειψης πνευματικής προσφοράς τόσο της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ρωσίας όσο και του ορθολογισμού των φιλοσόφων του Διαφωτισμού.
Από στενά τεκτονική άποψη το σύστημα του Μελισσηνού ομοιάζει, εν πολλοίς, με τον Τύπο της Αυστηράς Τηρήσεως, τον Σουηδικό Τύπο και τα τυπικά του Τάγματος του Χρυσού και του Ρόδινου Σταυρού. Για να αξιολογηθεί, όμως, από καθαρά τεκτονική οπτική πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν όλο το φάσμα ανώτερων βαθμών που εμφανίζονται στην Ευρώπη από το 1735 και για τα επόμενα πενήντα χρόνια και οι οποίοι είναι μεταξύ τους συγκοινωνούντα δοχεία..